Տրապիզոնի Սյուրմենեի հայերը

1819 թ. ապրած տրապիզոնցի Բժշկյանի համաձայն` «Սյուրմենեցիները, որոնք բոլորն էլ հույներ ու հայեր էին, հայդուկներ էին: Հայ եղողները, Համշենից եկած լինելով, մինչ օրս հայերեն են խոսում: Նրանք պահպանել են նաև իրենց հայկական մականունները: Նրանց շարքերում կան քիստոնեական հավատքն իմացող, խաչը երկրպագող և գաղտնի կերպով եկեղեցիներին օգնող մեծահասակներ»:

1847 թ. սուլթան Աբդուլ Մեջիդի կողմից հետախուզական նպատակներով սույն շրջանն ուղարկված Ֆերուհան բեյի համաձայն`